Lưu ý khi thay nhớt cho Vespa

Thay nhớt là hạng mục bảo dưỡng quen thuộc nhất với bất kỳ ai đi xe máy. Chính vì quá quen nên nhiều người làm theo thói quen: ghé tiệm gần nhà, bảo "thay nhớt" và nhận loại nào tiệm có sẵn. Với một chiếc Vespa dùng động cơ i-get làm mát bằng gió, vận hành ở nhiệt độ khá cao trong khí hậu miền Nam, lựa chọn nhớt và thời điểm thay ảnh hưởng trực tiếp tới độ êm, độ bền và mức tiêu hao nhiên liệu của máy.

Dưới đây là những lưu ý mà kỹ thuật viên xưởng Thành Vespa thường chia sẻ với khách tại Biên Hòa mỗi lần thay nhớt, từ cách đọc thông số trên can nhớt tới những sai lầm hay gặp.

Nhớt làm gì bên trong động cơ Vespa

Nhớt không chỉ bôi trơn. Trong động cơ bốn thì của Vespa, nhớt còn đảm nhận nhiều việc cùng lúc:

• Tạo màng dầu ngăn kim loại chạm trực tiếp vào nhau ở piston, xi lanh, trục cam, trục cơ.
• Mang nhiệt ra khỏi các vùng nóng, hỗ trợ hệ thống làm mát bằng gió.
• Giữ các hạt muội than, mạt kim loại lơ lửng để chúng không đóng cặn.
• Làm kín khe hở giữa xéc măng và thành xi lanh.
• Chống ăn mòn bên trong máy khi xe để lâu.

Theo thời gian, phụ gia trong nhớt bị tiêu hao, nhớt bị pha loãng bởi nhiên liệu và nhiễm bẩn. Lúc đó màng dầu mỏng đi, máy nóng hơn, tiếng máy to hơn. Việc thay nhớt đúng hạn giúp khôi phục những chức năng này.

Đọc thông số trên can nhớt

Cấp độ nhớt SAE: 5W-40, 10W-40 nghĩa là gì

Con số trước chữ W cho biết khả năng lưu động khi máy lạnh, số càng nhỏ nhớt càng loãng ở nhiệt độ thấp, giúp nhớt đi khắp máy nhanh ngay khi vừa nổ. Con số sau cho biết độ đặc khi máy đạt nhiệt độ làm việc. Với Vespa chạy ở miền Nam, các cấp 5W-40 hoặc 10W-40 là lựa chọn phổ biến. Tuy vậy, cấp độ chính xác cho xe của bạn cần tra theo sổ hướng dẫn sử dụng của hãng, vì mỗi đời động cơ có khuyến cáo riêng.

Tiêu chuẩn API và JASO

Chỉ số API (ví dụ SL, SN) phản ánh chất lượng chung của nhớt. Điểm quan trọng hơn với xe tay ga là tiêu chuẩn JASO. Vespa dùng ly hợp khô nằm ngoài buồng nhớt, nên loại nhớt dành cho xe tay ga, đạt chuẩn JASO MB, là phù hợp. Chuẩn MB có hệ số ma sát thấp hơn, giúp giảm hao hụt công suất và tiết kiệm nhiên liệu. Ngược lại, nhớt chuẩn JASO MA dành cho xe số có ly hợp ướt ngâm trong nhớt; đổ vào Vespa không gây hỏng ngay nhưng không tối ưu.

Nhớt khoáng, bán tổng hợp hay tổng hợp

Nhớt tổng hợp giữ độ ổn định tốt hơn ở nhiệt độ cao, chịu được chu kỳ dài hơn nhưng giá cao hơn. Nhớt bán tổng hợp là lựa chọn cân bằng cho xe đi lại hằng ngày. Điều quan trọng không nằm ở việc chọn loại đắt nhất, mà ở chỗ nhớt đạt đúng cấp độ, đúng chuẩn và được thay đúng hạn.

Bao lâu nên thay nhớt một lần

Sổ bảo dưỡng của Piaggio quy định mốc thay nhớt theo số km và theo thời gian, mốc nào đến trước thì thay trước. Ở xưởng, chúng tôi thường tư vấn khách tham khảo theo điều kiện sử dụng thực tế:

• Xe mới chạy rodai: lần thay đầu tiên rất quan trọng để xả mạt kim loại sinh ra trong giai đoạn các chi tiết ăn khớp với nhau; làm đúng mốc ghi trong sổ.
• Xe đi lại trong phố, kẹt xe nhiều: nên thay sớm hơn mức tối đa, vì máy thường xuyên nóng ở tốc độ thấp.
• Xe chạy đường trường, tốc độ ổn định: có thể theo mốc tiêu chuẩn của hãng.
• Xe ít chạy: vẫn cần thay theo thời gian, vì nhớt lão hóa và hút ẩm dù xe nằm yên.

Một cách dễ nhớ là kết hợp thay nhớt với các lần kiểm tra định kỳ khác như vệ sinh lọc gió, kiểm tra phanh, lốp. Như vậy mỗi lần ghé xưởng là xe được xem tổng quát, không phải đi nhiều lần.

Đừng quên nhớt láp (nhớt hộp số cuối)

Ngoài nhớt máy, Vespa còn có một khoang nhớt riêng cho bộ bánh răng giảm tốc ở trục bánh sau, thường gọi là nhớt láp hoặc nhớt hộp số. Lượng nhớt này ít, nằm trong hộp kín nên nhiều chủ xe quên hẳn. Nhớt láp cũ, đen và loãng khiến bánh răng mòn nhanh, sinh tiếng hú ở bánh sau khi chạy tốc độ đều.

Chu kỳ thay nhớt láp dài hơn nhiều so với nhớt máy, thường theo mốc bảo dưỡng lớn trong sổ. Khi thay cần dùng đúng loại nhớt hộp số hãng khuyến cáo, đúng lượng, và kiểm tra phớt xem có rò rỉ không.

Quy trình thay nhớt đúng cách

Thay nhớt tưởng đơn giản nhưng vẫn có những bước dễ làm sai:

• Nổ máy vài phút cho nhớt ấm lên để chảy ra hết, kéo theo cặn bẩn.
• Dựng xe bằng chân chống giữa trên nền phẳng.
• Tháo ốc xả, để nhớt cũ chảy hết; kiểm tra màu và có mạt kim loại lấp lánh hay không.
• Vệ sinh lưới lọc nhớt, thay lọc nhớt nếu tới hạn theo sổ.
• Thay long đền ốc xả mới, siết đúng lực, tránh làm toét ren vỏ máy.
• Đổ nhớt mới đúng lượng, nổ máy một lúc, tắt máy chờ ổn định rồi kiểm tra que thăm.

Mức nhớt phải nằm giữa hai vạch trên que thăm. Thiếu nhớt làm máy nóng, mòn nhanh; thừa nhớt lại làm tăng áp suất trong các-te, có thể đẩy nhớt ra các phớt và lọt vào đường thông hơi.

Nhớt cũ nói gì về tình trạng máy

Nhớt xả ra là một "bản tin" nhỏ về động cơ. Nhớt đen sẫm nhưng vẫn trơn là bình thường với xe chạy phố. Nhớt có màu trắng đục như sữa cho thấy bị lẫn nước, hay gặp ở xe đi qua đường ngập hoặc để ngoài trời ẩm lâu ngày. Nhớt có mùi xăng nồng có thể do hỗn hợp nhiên liệu quá giàu hoặc xe nổ máy rồi tắt liên tục trong quãng ngắn. Còn nếu thấy nhiều mạt kim loại lấp lánh, nên kiểm tra sâu hơn thay vì chỉ thay nhớt rồi thôi.

Những sai lầm thường gặp khi thay nhớt

Dùng nhớt xe số cho xe tay ga

Như đã nói, nhớt chuẩn JASO MA không phải chuẩn tối ưu cho Vespa. Nhiều tiệm dùng chung một loại cho mọi xe cho tiện. Khi thay, hãy hỏi rõ loại nhớt và đọc nhãn trên can.

Chỉ châm thêm mà không thay

Thấy que thăm tụt nên đổ thêm cho đủ vạch là cách xử lý tạm. Nhớt mới pha với nhớt cũ vẫn là nhớt đã bẩn. Hơn nữa, nhớt hao nhanh là dấu hiệu máy có vấn đề cần kiểm tra, không nên chỉ châm cho qua.

Kéo dài chu kỳ vì dùng nhớt đắt tiền

Nhớt tổng hợp bền hơn nhưng không có nghĩa có thể quên thay. Bụi, nước ngưng tụ và nhiên liệu lọt xuống các-te vẫn làm bẩn nhớt theo thời gian.

Mua nhớt không rõ nguồn gốc

Nhớt giả, nhớt pha trộn thường có giá rẻ bất thường. Loại này có thể thiếu phụ gia, không giữ được màng dầu ở nhiệt độ cao, gây mòn máy âm thầm mà người lái không nhận ra ngay.

Thay nhớt tại Thành Vespa

Mỗi lần thay nhớt ở xưởng Thành Vespa, kỹ thuật viên sẽ tư vấn đúng cấp độ và chuẩn nhớt theo đời xe, ghi lại số km để nhắc lần thay tiếp theo, đồng thời kiểm tra nhanh lọc gió, phanh, lốp và đèn. Nếu phát hiện nhớt có mạt kim loại hoặc hao nhanh bất thường, chúng tôi sẽ báo để bạn quyết định có kiểm tra sâu hơn hay không. Bạn có thể ghé trực tiếp xưởng tại Biên Hòa hoặc đặt lịch trước qua trang liên hệ để được phục vụ nhanh hơn.