Dấu hiệu Vespa cần được kiểm tra

Phần lớn những chiếc Vespa được đẩy vào xưởng trong tình trạng hư nặng đều từng "báo trước" cho chủ xe từ vài tuần, có khi vài tháng. Một tiếng lạch cạch nhỏ ở bánh sau, một chút rung khi vừa lên ga, cây kim xăng tụt nhanh hơn thường lệ. Những thứ đó dễ bị bỏ qua vì xe vẫn chạy được, vẫn đưa mình đi làm mỗi sáng. Nhưng với một chiếc xe tay ga dùng hộp số vô cấp và phun xăng điện tử như Vespa Sprint, Primavera, LX hay GTS, chạy tiếp khi đã có dấu hiệu lạ thường chỉ làm hỏng lan sang bộ phận bên cạnh, và hóa đơn sửa chữa cũng lớn dần theo.

Bài viết này tổng hợp những dấu hiệu mà kỹ thuật viên ở xưởng Thành Vespa gặp nhiều nhất khi tiếp nhận xe tại Biên Hòa, xếp theo từng nhóm: âm thanh, cảm giác lái, mức tiêu hao, hệ thống điện và an toàn. Mục đích không phải để bạn tự chẩn đoán thay thợ, mà để bạn biết lúc nào nên dừng lại và mang xe đi kiểm tra, trước khi một lỗi nhỏ biến thành một lần đại tu.

Vì sao Vespa cần được "lắng nghe" kỹ hơn xe số

Vespa đời mới dùng động cơ i-get 125cc hoặc 150cc, làm mát bằng không khí có quạt cưỡng bức, kết hợp hộp số vô cấp CVT truyền lực qua dây curoa. Động cơ nằm lệch bên phải, liền khối với càng sau, nên mọi rung động của máy và bộ truyền động đều truyền thẳng lên thân xe.

Thực tế một chiếc Vespa được bảo dưỡng đúng hạn chạy khá êm. Nếu xe của bạn ồn hơn, rung hơn so với lúc mới mua, gần như chắc chắn có một bộ phận đang mòn hoặc lệch. Nguyên tắc chung ở xưởng là: bất cứ thay đổi nào kéo dài hơn một tuần, không tự hết sau khi đổ xăng mới hay rửa xe, đều đáng được kiểm tra.

Nhóm dấu hiệu qua âm thanh

Tai của người lái là công cụ chẩn đoán rẻ nhất. Hãy để ý những âm thanh sau, nhất là khi xe mới nổ máy buổi sáng và khi chạy chậm trong hẻm, lúc tiếng gió chưa át mất tiếng máy.

Tiếng lạch cạch hoặc rè rè ở cụm nồi

Nếu nghe tiếng kim loại va chạm ở phía bên trái, chỗ nắp hộp số, khi vừa lên ga hoặc khi thả ga về số không, nguyên nhân thường nằm ở bi nồi (con lăn) bị mòn vẹt, má nồi bị chai, hoặc bạc lót của puly bị rơ. Bi nồi mòn không còn tròn đều sẽ lăn giật cục trong rãnh, gây tiếng động và làm xe mất độ bốc.

Tiếng rít khi phanh

Tiếng rít chói tai mỗi lần bóp phanh thường do má phanh đã mòn tới lớp báo mòn, hoặc đĩa phanh bị bám bụi đất, dầu mỡ. Với xe dùng phanh đĩa trước và phanh tang trống sau như nhiều bản Primavera, LX, tiếng kêu ở bánh sau có thể do bụi má phanh tích tụ trong trống. Đừng xịt dầu chống rỉ vào phanh cho hết kêu: làm vậy xe sẽ im nhưng mất lực hãm, rất nguy hiểm.

Nhóm dấu hiệu qua cảm giác lái

Có những lỗi không phát ra tiếng nhưng người lái cảm nhận rất rõ qua tay ga và yên xe.

• Rung giật khi vừa lên ga: xe "khựng" một nhịp rồi mới chạy, thường gặp khi chuông nồi bị mòn không đều, má nồi dính dầu hoặc lò xo nồi yếu.
• Tua máy lên cao nhưng xe không đi tương xứng: dấu hiệu dây curoa bị trượt do đã giãn, mòn cạnh, hoặc bề mặt puly bị trơ.
• Xe chạy bị lắc, tay lái nặng một bên: có thể do áp suất lốp không đều, lốp mòn lệch, vòng bi cổ lái bị rơ hoặc phuộc trước chảy dầu.
• Chạy ổ gà thấy dội mạnh, có tiếng cộc: giảm xóc sau có thể đã hết dầu, cao su chặn bị lão hóa.

Nhiều chủ xe chỉ chú ý tới máy mà quên rằng hệ thống treo và lốp quyết định độ an toàn khi vào cua. Vespa có bánh nhỏ, trọng tâm dồn về phía sau bên phải, nên một chiếc lốp non hơi hay một phuộc yếu sẽ làm xe lạng lách rõ hơn các dòng tay ga bánh lớn.

Nhóm dấu hiệu qua mức tiêu hao

Những con số bạn có thể tự theo dõi ở nhà thường cho tín hiệu rất sớm.

Hao xăng bất thường

Nếu cùng một quãng đường đi làm, cùng thói quen chạy mà mỗi tuần phải đổ xăng nhiều hơn rõ rệt, hãy nghĩ tới lọc gió bị bẩn, bugi đánh lửa yếu, kim phun bị bám cặn hoặc cảm biến oxy báo sai. Hộp số vô cấp mòn cũng gây hao xăng vì động cơ phải quay ở vòng tua cao hơn mới giữ được tốc độ.

Hao nhớt hoặc rò nhớt

Kiểm tra que thăm nhớt định kỳ, khi xe dựng chân chống giữa trên mặt phẳng và máy đã nguội. Nếu mức nhớt tụt nhanh giữa hai lần thay mà không thấy rò ra ngoài, có thể máy đang "ăn nhớt" qua xéc măng hoặc phớt xú páp; khói xả có màu xanh xám khi rồ ga là dấu hiệu đi kèm. Nếu thấy vệt dầu dưới gầm chỗ đậu xe, cần kiểm tra gioăng nắp máy, phớt trục và ốc xả nhớt, kể cả nhớt láp ở hộp số cuối.

Nhóm dấu hiệu từ hệ thống điện và đèn báo

Vespa đời mới có đồng hồ tích hợp đèn báo lỗi động cơ. Khi đèn này sáng liên tục hoặc nhấp nháy trong lúc chạy, bộ điều khiển điện tử đã ghi nhận một mã lỗi, có thể từ cảm biến nhiệt độ, cảm biến vị trí bướm ga, cảm biến oxy hoặc kim phun.

• Đề máy yếu, phải đề nhiều lần: ắc quy xuống cấp, cọc bình bị ô xi hóa, hoặc củ đề mòn chổi than.
• Đèn pha chập chờn, xi nhan nháy nhanh bất thường: bóng đèn hỏng, giắc cắm lỏng hoặc sạc không ổn định.
• Còi yếu, đồng hồ tự khởi động lại khi bật đèn: dấu hiệu điện áp đang không đủ.

Những dấu hiệu an toàn không được chờ đợi

Có một số tình huống bạn nên dừng xe và gọi hỗ trợ, hoặc ít nhất chạy chậm thẳng tới xưởng gần nhất thay vì đợi cuối tuần:

• Tay phanh bóp sát tay nắm hoặc cảm giác phanh "mềm như bóp bọt biển": dầu phanh có thể đã thiếu, lẫn khí hoặc rò rỉ.
• Đèn báo ABS sáng sau khi xe đã chạy vượt tốc độ tự kiểm: hệ thống chống bó cứng có thể không hoạt động khi bạn cần nhất.
• Đèn báo nhiệt độ hoặc xe tự giảm công suất: dừng xe, để máy nguội và kiểm tra quạt làm mát.
• Lốp có vết nứt chân chim, phồng hông hoặc đinh cắm sâu: không chạy tốc độ cao, không chở nặng.

Khi nào nên kiểm tra định kỳ dù xe chưa có dấu hiệu

Không phải lỗi nào cũng báo trước. Dây curoa là ví dụ điển hình: nhiều sợi đứt đột ngột mà trước đó xe vẫn chạy bình thường, chỉ đến khi tháo ra mới thấy mặt dây đã nứt ngang. Vì vậy ngoài việc lắng nghe xe, bạn nên theo lịch bảo dưỡng ghi trong sổ của hãng, thường tính theo cả số km lẫn số tháng, mốc nào đến trước thì làm trước. Xe chạy ít nhưng để lâu vẫn cần thay nhớt và kiểm tra ắc quy, vì nhớt cũng lão hóa theo thời gian.

Mang xe đến kiểm tra tại Thành Vespa

Nếu chiếc Vespa của bạn đang có một trong những dấu hiệu kể trên, hoặc đơn giản là đã lâu chưa được ai "khám" tổng quát, hãy mang xe ghé xưởng Thành Vespa tại Biên Hòa. Kỹ thuật viên sẽ nghe máy, chạy thử, đọc lỗi bằng máy chẩn đoán và giải thích rõ từng hạng mục cần làm, hạng mục nào có thể để sau, trước khi bắt tay vào sửa. Bạn có thể đặt lịch trước qua mục liên hệ trên website để được sắp giờ, hạn chế thời gian chờ đợi. Phát hiện sớm luôn rẻ hơn sửa muộn, và một chiếc Vespa được chăm đúng cách sẽ đồng hành cùng bạn rất nhiều năm.